Muziek.
Kapper, kapper, kapper, kapper.
Dit verhaal is gebaseerd op ware gebeurtenissen.
Op de avond van 2 juni 1821, om half tien...
op de trap van een huis aan de Sandgasse te Leipzig...
bracht de werkloze kapper Johann Christian Wozzeck, 41 jaar oud...
zijn geliefde, de vijf jaar oudere weduwe Johanna Christiane Woost om.
Hij stak haar zeven keer met zijn mes.
Het slachtoffer overleed na enkele minuten.
Wozzeck werd ter dood veroordeeld na een juridische procedure van drie jaar.
Artsen verklaarden dat hij goed bij zijn verstand was en toerekeningsvatbaar.
Op 27 augustus 1824 werd Wozzeck op de marktplaats van Leipzig onthoofd.
Een grote menigte was toegestroomd.
Het lichaam werd onmiddellijk meegenomen voor medisch onderzoek.
Het was zonnig en warm weer.
Vanwege de executie waren de kinderen die ochtend niet naar school gegaan.
Langzaam, Wozzeck.
Een ding tegelijk.
Je maakt me duizelig.
Wat moet ik met die tien minuten doen die je vandaag te vroeg klaar bent.
Wozzeck, bedenk toch: Je hebt nog zeker dertig jaar te leven.
Dat is driehonderdzestig maanden en ontelbaar veel dagen, uren, minuten.
Wat moet je met die zee van tijd beginnen.
Je moet orde op zaken stellen. -Jawel, kapitein.
Ik maak me grote zorgen om de wereld als ik aan de eeuwigheid denk.
'Eeuwig' dat is eeuwig, begrijp je wel.
Toch is het ook weer niet eeuwig, maar een ogenblik.
Ik huiver bij de gedachte dat de wereld zich in één dag omwentelt.
Daarom kan ik ook geen molenrad zien.
Of ik word melancholiek. -Jawel, kapitein.
Je ziet er altijd zo opgejaagd uit, een goed mens doet dat zo niet.
Een goed mens, met een goed geweten, doet alles langzaam.
Zeg toch eens wat, Wozzeck.
Wat is het voor weer vandaag?
Niet best, kapitein. Veel wind.
Ik voel het al, er hangt iets ongedurigs in de lucht.
Zo'n wind heeft op mij het effect van een muis.
De wind komt uit het zuidnoorden? -Jawel, kapitein.
Het zuidnoorden.
Wat ben je toch ongelooflijk dom.
Wozzeck, je bent een goed mens.
Maar je hebt geen moraal.
'Moraal' dat betekent dat men zich moreel gedraagt.
Begrijp je dat? Dat is iets goeds.
Je hebt een kind zonder de zegen van de Kerk.
Zoals onze aalmoezenier zegt: 'Zonder de zegen van de Kerk'.
Kapitein, de lieve God zal het dat arme wurm niet aanrekenen.
Dat het amen nog niet was gezegd toen het gemaakt werd.
De Here heeft gezegd: 'Laat de kinderen tot Mij komen'.
Wat zeg je nou? Wat is dat voor vreemd antwoord?
Je brengt me helemaal in de war als ik jij zeg, dan bedoel ik jou.
Wij armelui.
Snapt u, kapitein, als je geen geld hebt.
Probeer dan maar op een morele manier een kind op de wereld te zetten.
Wij zijn ook van vlees en bloed.
Als ik een heer was en een hoed had, en een horloge en een lorgnet...
en als ik deftig kon praten, dan zou ik ook wel deugdzaam zijn.
Het is vast iets moois, de deugd...
maar ik ben een arme kerel.
Wij hebben altijd het nakijken, zowel hier als in het hiernamaals.
Als wij ooit in de hemel komen, dan moeten wij vast helpen donderen.
Al goed, ik weet: je bent een goed mens.
Maar je denkt te veel na, dat breekt je op.
Je ziet er altijd zo opgejaagd uit.
Dit gesprek heeft me aangegrepen.
Ga nu maar, en niet zo hard lopen.
Loop rustig de straat uit, netjes in het midden en langzaam.
Deze plek is vervloekt.
Ach wat.
Het jagersleven, dat is fijn, schieten staat een ieder vrij.
Kon ik maar een jager zijn, hoorde ik daar maar bij.
Deze plek is vervloekt.
Zie je die lichte streep waar al die paddenstoelen staan?
Daar rolt 's avonds een kop.
Op een keer pakte iemand hem op, hij dacht dat het een egel was.
Drie dagen later lag hij tussen zes planken.
Het wordt donker, dat maakt je bang.
Loopt daar een haas voorbij en vraagt of ik een jager ben.
Jager ben ik wel geweest, maar schieten kan ik niet.
Stil, Andres dat waren de vrijmetselaars.
Er zaten daar twee hazen. -De vrijmetselaars, stil.
Zing liever mee: Die vraten al het groene gras...
hol, helemaal hol.
Een afgrond, het gaat op en neer.
Luister, er zit iets onder de grond, het achtervolgt ons.
Kom mee. -Ben je niet goed snik?
Het is vreemd stil, en benauwend. Je zou je adem willen inhouden.
Wat?
Een vuur.
Een vuur dat van de aarde naar de hemel oplaait.
En een geraas schalt omlaag als van bazuinen.
Wat een geschetter.
De zon is onder, ze slaan de trom.
Stil, alles is stil. De wereld lijkt wel dood.
Het is avond, we moeten terug.
Hoor je, jochie? Daar komen ze.
Wat een man, als een boom.
Hij staat op z'n benen als een leeuw.
Wat een vriendelijke blik, buurvrouw, dat zijn we van jou niet gewend.
Soldaten zijn knappe jongens.
Je ogen glimmen helemaal. -Wat gaat jou dat aan?
Laat je ogen oppoetsen bij de jood, misschien kun je ze dan verkopen.
Hoe durf je, mevrouw de kuise maagd? Ik ben een fatsoenlijk mens.
Maar jij kijkt door zeven leren broeken heen.
Loeder.
Kom, jochie, laat ze maar kletsen.
Je bent maar een arm hoerenjong...
en maakt je moeder toch zo blij met je bastaardsmoeltje.
Slaap kindje, slaap.
Meisje toch, wat moet je nou?
Je hebt een kind maar geen man.
Wat kan het mij schelen.
Ik zing de hele nacht.
Slaap mijn kindje, slaap.
Niemand trekt zich er iets van aan.
Hansje, span je zes schimmels in, maar geef ze eerst wat voer.
Haver, dat vreten ze niet. Water, dat drinken ze niet.
Alleen koele wijn mag het zijn.
Ben jij het, Franz, kom binnen.
Kan niet, moet naar de kazerne.
Heb je stokken gesneden voor de majoor? -Ja, Marie.
Wat heb je, Franz? Je ziet er zo verward uit.
Stil. Ik weet het.
Er was een gestalte aan de hemel en alles stond in gloed.
Ik ben van alles op het spoor en nu is alles donker.
Marie, er was nog iets. Misschien...
Staat er niet geschreven:
'En zie, de rook steeg op van de aarde als de rook van een oven'.
Het kwam achter me aan tot vlak bij de stad, wat betekent dat?
Franz, je kind.
Mijn kind.
Ik moet weg.
Die man, zo bezeten. Hij keek niet eens naar zijn kind.
Hij wordt nog gek van dat gepieker.
Wat ben je stil, jochie. Ben je bang?
Het is zo donker, dat je wel blind lijkt.
Anders is die lantaren toch altijd aan.
Ach, wij armelui.
Ik kan er niet meer tegen, ik ben doodsbang.
Wat is dat nou, Wozzeck? Ben jij een man van je woord?
Hoezo, dokter? -Ik heb het gezien, je hebt weer geplast.
Je stond te pissen als een hond.
Geef ik je daarvoor elke dag drie stuivers, Wozzeck?
Dat is slecht. De wereld is slecht, zeer slecht.
Maar, dokter, als de natuur je dwingt...
De natuur die dwingt? Verachtelijk bijgeloof.
Heb ik niet bewezen dat de blaas aan de wil onderworpen is?
De natuur, Wozzeck. De mens is vrij.
In de mens wordt individualiteit getranscendeerd tot vrijheid...
te moeten pissen.
Heb je je bonen gegeten?
Niets dan bonen, vergeet dat niet.
Volgende week beginnen we met schapenvlees.
Een wetenschappelijke revolutie:
Eiwit, vetten, koolhydraten en ook: oxyaldehydanhydride.
Maar je hebt weer staan pissen.
Nee, ik erger me niet. Ergernis is ongezond, onwetenschappelijk.
Ik ben volkomen kalm. Een polsslag van zestig, net als anders.
Je moet je niet aan een mens ergeren. Als het nou een hagedis was.
Maar, Wozzeck, je had toch niet moeten pissen.
Ziet u, dokter, soms heeft iemand zo'n karakter, zo'n structuur...
maar met de natuur zit het anders.
Ziet u, met de natuur... -Je begint weer te filosoferen.
Bijvoorbeeld: als de natuur weg is...
als de wereld zo donker is dat je met je handen rond moet tasten.
Dat je denkt dat ze elk moment uit elkaar kan vallen, als spinrag.
Ach, als iets er is en toch ook niet is.
Ach, Marie.
Als alles duister is - en alleen nog een rood schijnsel in het westen...
waarop kan je dan nog vertrouwen?
Als de zon hoog aan de hemel staat en het is of de wereld in vlammen opgaat...
heeft wel eens een vreselijke stem tot mij gesproken.
Wozzeck, je hebt een zinsbegoocheling.
Heeft u al eens paddenstoelenkringen op de grond gezien?
Cirkels, figuren... Als je die kon lezen.
Je komt nog in het gekkenhuis, je hebt een fraaie idee-fixe.
Een prachtige aberratio mentalis partialis van het tweede soort.
Heel mooi ontwikkeld.
Wozzeck, je krijgt opslag.
Doe je alles net als anders? Je scheert je kapitein?
Vangt vlijtig hagedissen? Eet je bonen?
Zonder mankeren, dokter, want het geld krijgt mijn vrouw.
Daar doe ik het toch voor.
Je bent een interessant geval, ga zo door.
Je krijgt nog een stuiver opslag, maar wat moet je doen?
Ach, Marie. -Wat moet je doen?
Bonen eten, dan schapenvlees eten, niet pissen, je kapitein scheren.
En tussendoor op je idee-fixe broeden. O, mijn theorie.
O, mijn roem. Ik word onsterfelijk.
Wozzeck, laat me je tong eens zien.
Doe eens een paar stappen.
Een borstkas als een stier en een baard als een leeuw.
Zo is er geen tweede. Ik ben de trotste van alle vrouwen.
Zondag draag ik mijn grote vederbos en mijn witte handschoenen.
De prins zegt altijd: Jij bent nog eens een echte kerel.
En jij bent ook een mooie meid.
We gaan tamboer-majoors fokken.
Wild dier.
Raak me niet aan.
Heb je de duivel in je ogen?
Voor mijn part, wat maakt het ook uit.
Er was eens een arm kind dat geen vader en moeder had.
Alles was dood en er was niemand meer op de wereld.
Alles was dood en hij ging weg en zocht dag en nacht.
En omdat er op aarde niemand meer was, wilde hij naar de hemel gaan.
En de maan keek hem zo vriendelijk aan.
Maar toen hij eindelijk op de maan kwam, was het een verrot stuk hout.
En toen is hij naar de zon gegaan, en toen hij bij de zon kwam...
was het een verwelkte zonnebloem.
En toen hij bij de sterren kwam, waren het kleine gouden muggen...
die waren opgeprikt zoals een vogel ze op een sleedoorn prikt.
En toen hij weer naar de aarde wilde, was de aarde een omgevallen pispot.
En hij was helemaal alleen.
En hij ging zitten en huilde, en daar zit hij nog steeds, helemaal alleen.
Wat glimmen die stenen.
Wat voor zijn het? Wat zei hij ook weer?
Ga slapen, jochie. Doe je ogen dicht.
Zo houden.
Stil, of hij komt je halen.
Meisje, doe de luiken dicht, er komt een zigeuner aan.
Die voert je bij de hand, weg naar het zigeunerland.
Het is vast goud.
Mensen als wij hebben enkel een hoekje in de wereld en een stukje spiegel.
Toch heb ik net zo'n rode mond als de deftige dames met hun hoge spiegels.
En hun piekfijne heren, die hun de hand kussen.
Maar ik ben maar een arme meid.
Stil, jochie, ogen dicht.
Daar heb je het zandmannetje, hij loopt langs de muur.
Ogen dicht, anders kijkt hij je aan tot je blind wordt.
Wat glimt daar zo?
Een oorbelletje, heb ik gevonden. -Ik heb er nooit twee tegelijk gevonden.
Ben ik een slecht mens? -Het is al goed, Marie.
Wat slaapt dat joch toch veel, het zweet staat hem op het voorhoofd.
Het leven is niks dan gezwoeg. Zelfs nog zweten in je slaap, wij armelui.
Hier is weer geld, Marie: mijn soldij en wat van de kapitein en de dokter.
God zal het je lonen, Franz. -Ik moet gaan, Marie, tot ziens.
Ik ben een slecht mens, ik zou mezelf wel kunnen doodsteken.
Maar alles gaat toch naar de bliksem: man en vrouw en kind.
Waarheen zo haastig, heer Doodgraver?
Waarheen zo langzaam, heer Drilmeester?
Neemt u toch de tijd.
Een goed mens loopt niet zo hard. -Ik heb haast.
U jaagt uzelf nog de dood in. -Mijn tijd is kostbaar.
Loopt u toch niet zo hard, heer Doodgraver.
U slijt uw benen nog aan de straatstenen af.
Sta me toe dat ik een mensenleven red.
Een vrouw, in vier weken dood: baarmoederkanker.
Ik heb al twintig van zulke patiënten gehad.
Dokter, laat me niet schrikken. Er zijn mensen van pure schrik gestorven.
In vier weken, levert een interessant preparaat op.
En u dan... Opgeblazen, dikke nek:
Apoplectische constitutie.
Ja, kapitein, u kunt wel een hersenbloeding krijgen.
Misschien maar eenzijdig, u kunt ook aan één kant verlamd raken.
Of, als het meezit, alleen van onderen.
In godsnaam.
Ja, dat zijn zo uw vooruitzichten voor de komende vier weken.
Overigens kan ik u verzekeren dat u een interessant geval zult zijn.
En zo God wil dat uw tong gedeeltelijk wordt verlamd...
dan kunnen we onvergetelijke experimenten uitvoeren.
Halt, dokter. Doodgraver, lijkenpikker.
In vier weken? Er zijn al mensen van pure schrik...
Ik zie de mensen al staan met zakdoeken voor hun ogen.
Maar ze zullen zeggen: Hij was een goed mens.
Hé, Wozzeck.
Waarom loop je zo haastig voorbij?
Blijf staan, Wozzeck.
Je loopt als een scheermes door de wereld, we snijden ons nog aan je.
Het is alsof je alle baarden moet scheren...
en opgeknoopt wordt als je één haartje mist.
Juist ja, lange baarden. Wat wilde ik ook alweer zeggen?
'Een lange baard onder de kin,' zei Plinius al.
Soldaten zouden geen baard moeten dragen.
Hoe zit dat, Wozzeck?
Heb je geen baardhaar op je bord gevonden?
Een mensenhaar, uit de baard van een sappeur of een onderofficier?
Of misschien wel een tamboer-majoor?
Hé, Wozzeck? Maar je hebt toch een brave vrouw?
Wat wilt u daarmee zeggen, dokter? En u, kapitein?
Moet je die kerel zien kijken.
Dan misschien niet meteen in de soep, maar als je nu snel de hoek om loopt...
dan vind je er misschien nog eentje op een paar lippen. Een haar, bedoel ik.
Trouwens, wat een lippen. O, ik heb ook de liefde gekend.
Kapitein, ik ben maar een arme drommel. Ik heb anders niks op de wereld.
Als u me in de maling neemt... -In de maling? Ik?
Voor sommige mensen is de aarde even heet als de hel.
Daarbij vergeleken is de hel nog koud.
Je bent een goed mens, Wozzeck.
God in de hemel, je zou zin krijgen om jezelf op te knopen.
Dan wist je waar je aan toe was.
Moet je die kerel zien lopen. -Een fenomeen, die Wozzeck.
Ik word helemaal duizelig van die man...
en zo vertwijfeld, dat zie ik niet graag.
Een goed mens is God dankbaar, een goed mens heeft ook geen moed.
Alleen een hondsvot heeft moed.
Goedendag, Franz.
Ik zie niets.
O, kon je het maar zien. Vastgrijpen met je vuisten.
Wat heb je, Franz?
Ben jij het nog, Marie?
Een zonde, zo dik en log. Die moet wel zo erg stinken...
dat je de engelen ermee uit de hemel verdrijven kan.
Maar je hebt een rode mond.
Geen blaar erop?
Je raaskalt, Franz. Je maakt me bang.
Je bent mooi als de zonde.
Maar kan de doodzonde zo mooi zijn, Marie?
Heeft hij daar gestaan? Zo?
Ik kan de mensen niet verbieden hier in de straat te komen.
Omdat de dag lang en de wereld oud is, kunnen veel mensen op één plek staan.
Je kan veel zien als je twee ogen hebt en niet blind bent en als de zon schijnt.
Jij, bij hem. -Nou en?
Raak me niet aan. Liever een mes in mijn lijf.
Mijn vader durfde het niet toen ik tien jaar oud was.
Liever een mes...
De mens is een afgrond, het duizelt je als je erin kijkt.
Het duizelt me.
Ik heb een hemdje aan, dat is niet van mij.
En mijn ziel stinkt naar brandewijn.
Mijn onsterfelijke ziel stinkt naar brandewijn.
Ze stinkt, en ik weet niet waarom.
Waarom is de wereld zo droevig? Zelfs geld is bederfelijk.
Vergeet me niet. Broeder, vriendschap.
Waarom is de wereld zo mooi?
Waren onze neuzen maar flessen die we bij elkaar in de keel konden gieten.
Mijn onsterfelijke ziel stinkt.
Dat is treurig.
Hij... zij... verdomme.
Almaar door.
Draai en tol maar rond. Waarom dooft God de zon niet uit?
Allemaal rollen ze vol wellust over elkaar, man en vrouw, mens en vee.
Die vrouw is heet.
Zoals hij met zijn tengels aan haar zit, en ze lacht nog ook.
Almaar door.
Verdomme.
Een jager uit de Palts reed eens door een groen woud.
Ja, vrolijk is de jagerij, hier op de groene hei.
O dochter, lieve dochter, wat dacht je nou toch...
toen je de koetsier en voerknecht je gunsten schonk?
Ja, vrolijk is de jagerij hier op de groene hei.
Hoe laat? -Elf uur.
Ik dacht dat het al later was, de tijd gaat traag bij dit vertier.
Wat zit je daar voor de deur? -Ik zit hier goed.
Veel mensen zitten vlak bij de deur en weten het niet.
Tot men ze de deur uitdraagt, voeten eerst. -Je zit daar hard.
Ik zit goed, en in het graf lig ik nog beter.
Ben je dronken? -Nee, helaas niet.
Maar als een wandelaar zich buigt over de stroom van de tijd, en vraagt:
Waartoe is de mens?
Maar, geliefde toehoorders, ik zeg u: Het is goed zo.
Waarvan had de boer, de kuiper, de arts moeten leven...
als God de mens niet geschapen had?
En waarvan de kleermaker als God de mens geen schaamte had gegeven?
En waarvan de soldaat en waard, als God de mens niet moordzuchtig...
en dorstig had gemaakt?
Daarom, dierbare broeders, twijfel niet, want alles is heerlijk en mooi.
Maar al het aardse is ijdel, zelfs geld is bederfelijk.
En mijn ziel stinkt naar brandewijn.
Ja, vrolijk is de jagerij. -O dochter, lieve dochter.
Vrolijk.
Maar het stinkt.
Nar, wat wil je?
Ik ruik...
Ik ruik bloed.
Het wordt me rood voor ogen, het is alsof ze allemaal over elkaar rollen.
Andres, ik kan niet slapen.
Als ik mijn ogen dichtdoe dan zie ik haar nog steeds.
En ik hoor almaar de violen en dan komt er een stem uit de muur.
Hoor jij niks, Andres? Die violen en dat gespring?
Laat ze dansen.
En tussendoor steeds dat geblink, als een mes, een groot mes.
Ga toch slapen, idioot.
Here God.
En leidt ons niet in verzoeking.
Amen.
Ik ben een man. Ik heb een wijf, een lekker wijf...
om tamboer-majoors mee te fokken.
Wat een borsten en een dijen, en zo stevig.
Ogen als gloeiende kolen. Kortom, een lekker wijf.
Wie is het dan? -Vraag dat maar aan Wozzeck.
Zuip, kerel.
Ik wou dat de wereld drank was. Een man moet zuipen.
Zuip, kerel, zuip.
Zal ik je tong uit je strot trekken en hem dan om je hals wikkelen?
Zal ik je nog net genoeg lucht laten voor een oudewijvenscheet?
Zal ik...
Laat hem maar fluiten tot hij paars ziet.
Ik ben nog eens een kerel.
Die heeft zijn vet gehad. -Hij bloedt.
De één na de ander.
'En in zijn mond is geen bedrog gevonden.'
Here God, kijk mij niet aan.
'En de Farizeeërs brachten Hem een vrouw die op overspel was betrapt.'
'Maar Jezus zei: Ook ik veroordeel u niet, ga heen en zondig niet meer.'
Here God.
Dat joch doet me pijn aan het hart, ga weg.
Koester je maar in de zon.
Nee, kom hier.
Er was eens een arm kind dat geen vader en geen moeder had.
Iedereen was dood en er was niemand meer op aarde.
En het had honger en huilde dag en nacht.
En omdat het niemand meer op de wereld had...
Franz is niet gekomen, gisteren niet, vandaag niet.
Wat staat er over Magdalena geschreven?
'Zij knielde wenend aan zijn voeten neer en zij kuste zijn voeten...
en maakte ze nat met tranen en zalfde ze met mirre.'
Heiland, ik zou u de voeten willen zalven.
U hebt zich over haar ontfermd, ontfermt u zich ook over mij.
Links is de weg naar de stad. Het is nog ver, loop nou door.
Je moet hier blijven, Marie. Kom, ga zitten.
Maar ik moet terug. -Kom.
Je hebt een eind gelopen, je moet je voeten niet stuk lopen.
Het is hier stil en zo donker.
Weet je nog hoe lang wij elkaar al kennen?
Met Pinksteren drie jaar.
En hoe lang zal het nog duren? -Ik moet terug.
Ben je bang? Je bent toch gelovig? En goed, en trouw.
Wat heb je zachte lippen, Marie.
Ik zou er mijn zaligheid voor geven als ik je nog vaak zo kussen kon.
Maar dat kan ik niet.
Waarom beef je?
De nachtdauw valt.
Wie koud is, rilt niet meer. Bij de ochtenddauw ril je niet meer.
Wat zeg je daar? -Niks.
Wat komt de maan rood op.
Als een bloedig mes.
Wat beef je? Wat wil je?
Ik niet, Marie, en een ander ook niet.
Dood.
Dansen jullie maar. Dans en spring, zweet en stink.
De duivel komt jullie ooit wel halen.
Er reden drie ruiters langs de Rijn, bij een kroegbazin moesten ze zijn.
Mijn wijn is goed, mijn bier is klaar, mijn dochtertje ligt op de...
Kom, Margret.
Kom, ga zitten.
Wat ben je heet.
Wacht maar, dan word jij ook koud.
Kan je niet zingen?
In 't Zwabenland daar kom ik niet, en lange gewaden draag ik niet.
Lange gewaden, spitse schoenen, komen geen enkele dienstmeid toe.
Nee, geen schoenen. Je kunt ook blootsvoets de hel in gaan.
Ik wil vandaag knokken.
Wat is dat daar op je hand?
Rood, bloed.
Ik heb me gesneden, aan mijn hand.
Hoe komt het dan aan je elleboog? -Daar heb ik het aan afgewist.
Met je rechterhand, aan je rechterarm? -Het stinkt naar mensenbloed.
Ben ik een moordenaar? Ga weg of iemand gaat eraan.
Waar is het mes? Ik heb het hier laten liggen.
Dichterbij, ik ben doodsbang.
Daar beweegt iets.
Stil. Alles stil en doods.
Moordenaar.
Er wordt geroepen. Nee, ik ben het zelf.
Marie, wat heb je voor rood snoer om je hals?
Die rode ketting heb je net als de oorbellen met je zonden verdiend.
Waarom zitten je haren zo verward?
Moordenaar. Ze gaan naar me op zoek.
Het mes verraadt me. Daar is het.
Het zinkt in het donkere water als een steen.
Maar de maan verraadt me, de maan is bloedig.
Wil de hele wereld me dan verraden?
Het mes ligt te dicht bij de kant. Ze vinden het bij het zwemmen.
Ik kan het niet vinden, maar ik moet me wassen.
Ik zit onder het bloed. Daar een vlek, en nog één.
Ik was me met bloed. Het water is bloed.
Halt.
Hoort u dat? -Wat een geluid.
Ja, daar.
Dat is het water in het meertje. Het water roept.
Er is al lang niemand meer verdronken.
Komt u mee, dokter, het is geen prettig geluid.
Een gekreun, alsof er iemand sterft. Er verdrinkt iemand.
Akelig... Die rode maan en die grauwe nevel.
Daar is het alweer.
Zachter... Nu helemaal stil.
Komt u mee, snel.
Het is Marie. -Wat is er?
Weet je het niet? Ze zijn er allemaal al heen.
Je moeder is dood.
Waar is ze dan? -Ze ligt daarginds.
Kom, we gaan kijken.